پاسخ شبهه:

در جواب این گونه شبهات باید گفت که اعطای ثواب به اعمال انسان ها تنها بر مبنای فضل و عطای الهی است نه طلب بنده از پروردگارش، حال آیا دست خداوند تبارک و تعالی در اعطای ثواب در قبال اعمال انسان ها بسته است؟ مگر نه اینکه خداوند در آیات مختلف قرآن در قبال انجام یک کار خیر ثوابی معادل ده برابر، هفده برابر، هفتاد برابر، و یا اضعاف کثیره (چندین برابری که خدا فقط حد آن را می­داند)، و یا به تعداد نفوس انسان­ها  و یا به  هر مقدار که بخواهد میجدهد.

و چون خداوند ثواب هر عملی را از فضل خود عطا می کند و به هر که بخواهد از فضلش بی حساب می­بخشد.

(فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ فَيُوَفِّيهِمْ أُجُورَهُمْ وَيَزيدُهُم مِّن فَضْلِهِ) (نساء/ 173)

اما كسانى كه ايمان آورده و كارهاى شايسته كرده‏اند پاداششان را به تمام [و كمال] خواهد داد و از فضل خود به ايشان افزونتر مى‏بخشد

(لِيَجْزِيَهُمُ اللَّهُ أَحْسَنَ مَا عَمِلُوا وَيَزِيدَهُم مِّن فَضْلِهِ وَاللَّهُ يَرْزُقُ مَن يَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ) (نور/ 38)

تا خدا بهتر از آن چه انجام مى‏دادند به ايشان جزا دهد و از فضل خود بر آنان بيفزايد و خدا[ست كه] هر كه را بخواهد بى‏حساب روزى مى‏دهد

(لِيُوَفِّيَهُمْ أُجُورَهُمْ وَيَزِيدَهُم مِّن فَضْلِهِ إِنَّهُ غَفُورٌ شَكُورٌ) (فاطر/30)

تا پاداششان را تمام بديشان عطاكند و از فزون‏بخشى خود در حق آنان بيفزايد كه او آمرزنده حق‏شناس است

 لذا اين­گونه ارزش­گزاري در روايات اهل بيت:به زيارت امام حسين (علیه السلام) اختصاص ندارد، بلکه موارد متعددي يافت مي شود که ثواب عملي يک هزار برابر حج، بلکه بيشتر از آن ارزيابي شده است؛ مانند:

 برآوردن حاجت مؤمن، که برتر از يک هزار حجّ پذيرفته، شمرده شده است.

• امام صادق(علیه السلام) مي­فرمايد:
  برآوردن حاجت مؤمن، برتر از هزار حجّ پذيرفته شده وآزاد کردن هزار بنده در راه خداست[1]

و يا ردکردن و خودداري از تصرف مال حرام، که معادل هفتاد هزار حج پذيرفته است.

• پيامبر خدا(صلی الله علیه وآله وسلم) مي فرمايد: هرآينه، ردکردن يک دانگ( يک ششم ) درهم حرام، نزد خدا برابر با هفتاد هزار حج پذيرفته است[2]

در بين اعمال ديگر هم مواردي داريم که ثواب عمل مستحبی از ثواب عملی واجب بيشتر است و نمونه روشن آن، سلام و جواب سلام است، که طبق روايات ثواب سلام کردن با اينکه مستحب است از ثواب جواب سلام که واجب است بيشتر مي­باشد.

• امام على(علیه السلام) مي فرمايند: سلام هفتاد ثواب دارد كه شصت و نه تاى آن براى سلام كننده است و يكى براى جواب دهنده[3]

چون ما به حقیقت ارزش اعمال آگاهی نداریم باید در این زمینه به روایاتی که از اهل بیت به ما رسیده رجوع کنیم. رواياتي که فضيلت زيارت امام حسين(علیه السلام) را بيان داشته­اند، هرچند در بيان ثواب با هم متفاوت­اند، اما دريک نقطه اشتراک دارند و آن، اين که آن را برتر ازحج و يا عمره دانسته­اند، و برخي از آن­ها ثواب چندين حج را براي زيارت امام حسين(علیه السلام) برشمرده­اند.

ابتدا به چند روايت از باب نمونه اشاره مي­كنیم و در ادامه نكاتي در مورد چرايي اين مقايسه و چگونگي افزون بودن فضيلت زيارت كربلا بر حج و عمره بیان خواهیم­ کرد:

• امام صادق(علیه السلام) فرمودند: زيارت قبر حسين(علیه السلام) [برابربا] يک حج است و[بلکه برابر با] حج وعمره اي است که پس از حجة الإسلام به جا آورده مي شود.[4]
• شنيدم که امام رضا(علیه السلام) مي­فرمايد: زيارت قبر حسين(علیه السلام) برابر با عمره اي مقبول و نيکوست.[5]
• هرکس به [زيارت] قبر حسين(علیه السلام) بيايد، خداوند، برايش يک حج و عمره مي­نويسد.[6]
• هرکس قبر حسين(علیه السلام) را زيارت کند، يک حج و دوعمره، برايش نوشته مي­شود.[7]
• هرکس با شناخت حقّ حسين(علیه السلام) به زيارت قبرش بيايد، مانند کسي است که سه بار همراه پيامبر خدا(صلی الله علیه وآله وسلم) حج گزارده است.[8]
• زيارت قبر حسين(علیه السلام) برابر با بيست حج و برتر از آن است، و نيز [برتر از] بيست عمره و بيست حج است.[9]
• ابوسعيد مدائني گويد: برامام صادق(علیه السلام) درآمدم وگفتم: فدايت شوم! آيا به زيارت قبر حسين(علیه السلام) بروم؟
  فرمود: آري، اي ابوسعيد، به زيارت قبر فرزند پيامبر خدا6برو که او پاک ترين پاکان، پاکيزه ترين پاکيزگان، و نيکوترين نيکوکاران است، پس چون اورا زيارت کني، خداوند دربرابر آن، بيست وپنج حج برايت مي نويسد.[10]

• شنيدم که امام صادق(علیه السلام) مي­فرمايد: اي بشير، فردي از شما بر کناره فرات، غسل مي­کند و با شناخت حقّ حسين(علیه السلام) به زيارت او مي آيد وخداوند، دربرابر هر گامي که بر­مي­دارد و مي­گذارد، يکصد حج مقبول و يکصد عمره نيکو و يک صد جهاد همراه با پيامبر فرستاده شده دربرابر دشمنان خدا و پيامبرش، برايش مي­نويسد.[11]

با توجه به مجموع روايات رسيده در باب فضيلت زيارت امام حسين(علیه السلام) ، مي توان گفت پذیرش اين احاديث محذوري به دنبال ندارد و مي توان ثواب زيارت امام حسين(علیه السلام) را با ثواب حج واجب هم مقايسه کرد و از آن بیشتر دانست. اما این مسئله مورد قبول همگان است که زيارت، جايگزين حج واجب نمي شود، یعنی هیچ شیعه ای قائل به این نیست که زیارت امام حسین(علیه السلام) را به جای حج واجب انجام دهد.

—————————————————————————————————

[1] – قضاء حاجة المؤمن افضل من ألف حجّة متقبّلة بمناسکها، وعتق ألف رقبة لوجه الله؛

 الأمالي ، صدوق، ص 308، ح 353.

[2] –لرد دانق من حرام يعدل عند الله سبحانه سبعين ألف حجّة مبرورة؛

عدّة الداعي،ابن فهد حلی ، ص 129؛ الدعوات، قطب راوندی ،ص25، ح 36/  بحار الأنوار،علامه مجلسی،ناشر: دارالاحیاء التراث، ج101، ص296، ح 16.

[3] – اَلسَّلامُ سَبعونَ حَسَنَةً تِسعَةٌ وَ سِتّونَ لِلمُبتَدى وَ واحِدَةٌ لِلرّادِّ .

  بحارالانوار،علامه مجلسی،ناشر: دارالاحیاء التراث ،ج73 ، ص11 ، ح46 .

[4] – عن أبي عبدالله (علیه السلام) زيارة قَبر الحسُيَن(علیه السلام) حَجَّةٌ، و من بَعد الحَّجةِ حَجَّةٌ و عُمرَةٌ بعَد حَجَّةِ الإسلامِ.

کامل الزيارات، ابن قولويه القمي ،ص 158، الباب الخامس و الستون في أن زيارة الحسين تعدل حجة و عمرة ،ح 5؛

بحار الأنوار، الناشر: مؤسسة الوفاء ،الطبعة: ٢، تاريخ النشر : ١٤٠٣ هـ.ق ،ج 101، ص 39، ح 59 .

[5] – عن محمد بن سنان: سَمعِتُ الرِّضا(علیه السلام) يَقولُ: زيارةُ قبَرِ الحُسَينِ(علیه السلام) تَعدِلُ عُمرَةً مَبرورَةً مَقبوَلةً.

 ثواب الأعمال، شیخ صدوق، ص 86، ثواب من زار قبر الحسين(علیه السلام) ، ح 10؛

  کامل الزيارات، ابن قولويه القمي ،ص155، الباب الثالث و الستون أن زيارة الحسين تعدل عمرة ، ح 3.

[6] – عن أبي عبدالله(علیه السلام) مَن أتي قَبرَ الحُسيَن ِ(علیه السلام) کتِب َاللهُ لَهُ حَجَّةً وَعُمرَةً.

کامل الزيارات، ابن قولويه القمي ، ص160، الباب الخامس و الستون في أن زيارة الحسين تعدل حجة و عمرة ، ح10.

[7] – عن علي بن الحسين(علیه السلام) : مَن زارَ قَبرَ الحُسَينِ(علیه السلام) کتِبَ لَهُ حُجَّةٌ وَعُمرَتانِ.

  فضل زيارة الحسين(علیه السلام) ، لشجريي، محمد بن علي ، ص 43، ح 17 .

[8] – عن أبي عبدالله(علیه السلام) : مَن أَتي قَبرَ الحُسَينِ(علیه السلام) عارفاً بِحِّقهِ، کانَ کمَن حَجَّ ثَلاثَ حِجَجٍ مَع َرَسوُلِ اللَه(صلی الله علیه وآله وسلم)

کامل الزيارات، ابن قولويه القمي ، ص 140، الباب الرابع و الخمسون ثواب من زار الحسين عارفا بحقه ،ح16.

[9] – عن أبي عبدالله (علیه السلام) : زِيارَةُ قَبرِ الحُسَينِ(علیه السلام) تَعدِلُ عَشرينَ حُجَّةً وَأفضَلُ، وَمِن عشِرينَ عُمرَةً وَحُجَّةً .

 الکافي، شیخ کلینی ، تحقيق: تصحيح وتعليق : علي أكبر الغفاري الطبعة: الثالثة سنة الطبع: ١٣٦٧ ش المطبعة: حيدري الناشر: دار الكتب الإسلامية – طهران ، ج 4، باب فضل الزيارات وثوابها ،ص 580 ح2.

[10] – عن أبي سعيد المدائني: دَخَلتُ عَلي أَبي عَبدِالله (علیه السلام) فَقُلتُ لَهُ: جُعِلتُ فِداک ، أأتِ قبَرَ الحُسَينِ(علیه السلام) ؟

قالَ: نَعَم يا أبا سَعيدٍ! فَائتِ قَبرَ ابنِ رَسوُلِ الله 6أطيبِ الطَّبينَ، وأَطهَرِ الطّاهرينَ، وأبَرَّ الأَبرارِ؛ فَإذا زُرتَهُ کتَبَ الله لَک َبهِ خَمسًا وعِشرينَ حُجَّةً .

 الکافي، کلینی، تحقيق: تصحيح وتعليق: علي أكبر غفاري الطبعة: الثالثة، ١٣٦٧ ش، المطبعة: حيدري، ناشر: دار الكتب الإسلامية – طهران ، ج 4، باب فضل الزيارات وثوابها ،ص 580 ح4.

[11] – عن بشير الدّهّان سَمعِتُ أبا عبَدِالله(علیه السلام) يَقولُ…. فَقالَ: يا بَشيرُ! إنَّ الرَّجُلَ منِکُم لِيغتَسِلُ عَلي شاطِيِء الفُراتِ، ثُمَّ يَأتي قَبرَ الحُسِينِ(علیه السلام) عارِفًا بِحِّقهِ، فيَعطيهِ الله بکلِّ قدَم َيَرفَعُها أو يضَعُها مِئَةَ حُجَّةٍ مَقبولَةٍ، وَ مِئَةَ عُمرةٍ مبَرُورةٍ، وَمِئَةَ غَزوةٍ مَعَ نَبي مُرسَلٍ إلي أعداءِ الله وَأعداءِ رَسولِهِ.

کامل الزيارات، ابن قولويه القمي ، ص 203، الباب الخامس والسًّبعون( مَن اغتسل في الفرات وزار الحسين عليه السلام بحقه، ح3.