بیان شبهه:

پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم دو شأن دینی و سیاسی جداگانه دارا بودند، باید دید آیا ایشان برای هردو شأن جانشین معرفی کردند؟ این احتمال هست که رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم، علی بن بی طالب علیه السلام را در روز غدیر و دیگر اوقات به عنوان موثق ترین منبع دینی پس از خود به مردم معرفی کردند، اما در غدیر درباره­ی زمامداری سیاسی پس از خود اشاره­ای نکردند.

پاسخ شبهه:

اولاٌ: اساساً در منطق اسلام، مفهوم ولایت بسیار فراتر از آن است که قابل تقسیم به شئون جزئی و ریزتر باشد و مصادره به مطلوب شود. وقتی قرآن سخن از حق ولایت پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم و اولویت او بر جان­های مؤمنین می­کند[1]، تمام شئون مادی و غیرمادی، دینی و دنیوی آن­ها را مدنظر قرارداده و قبول آن را بر آن­ها الزامی می­کند. پس همانگونه که وقتی پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم در امور دینی مردم مسئله­ای را برایشان ابلاغ کند ملزم به پذیرشند، اگر در امور دنیوی­شان هم برایشان حکمی بیاورد باید تا بذل جان آن را پذیرفته و اجرا نمایند. در واقع زمامداری سیاسی جزئی کوچک از مقام ولایت است.  

پس وقتی که در غدیر، پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم ولایت و اولویت در تصرفِ علی علیه السلام را همچون ولایت خود معرفی می­کند، ما دلیلی برای شأنی کردن و جزئی دانستن ولایت او نداریم و با وجود اینکه علی علیه السلام اولی به تصرف نسبت به تمام امور مردم است، پس زمامداری سیاسی مردم و اولویت او در آن امر هم برای او ثابت است.

به قول شاعر:

چون که صد آید نود هم پیش ماست.

ثانیاً: اگر بپذیریم که امیرالمؤمنین علیه السلام تنها دارای شأن دینی بوده و امور حکومتی از سوی پیامبر  صلی الله علیه وآله وسلم به او سپرده نشده بود، این همه مخالفت­ها و بیعت نکردن­ها و درگیری­ها و نصرت­طلبی­ها و جان همسر و فرزندان خود را فدا نمودن که در تاریخ نقل شده به چه منظور صورت گرفته است؟ چرا باید علی علیه السلام  که ولی آن­ها در امور دین بود، اینگونه با حکم پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم در تعیین جانشین سیاسی توسط خود مردم به مخالفت برخیزد؟ این چگونه ولیّ دینی است که به زعم شبهه ­گر اولین مخالفت با حکم خدا و رسول را انجام داده است  و طبق اخبار صحیح عامه تا شش ماه با ابوبکر بیعت ننمود؟[2]   

این سوالی است که جوابی برای آن نمی دانیم.

—————————————————————————————————

[1] – النبی اولی بالمؤمنین من انفسهم (احزاب/6)

[2] – إنَّ فاطمةَ عليها السّلام بنتَ النّبيِّ… عَاشَت بَعدَ النَّبيِّ سِتَّةَ أشهُر… وَ لم يَكُن يُبايِع (علیٌّ) تلكَ الأشهُرِ .

صحیح بخاری، محقق: محمد زهير بن ناصر الناصر، ناشر: دار طوق النجاة، طبعة: الأولى، 1422هـ، ج5، کتاب المغازی، باب غزوه خیبر ، ص 139، ح4240.