منظور از اولی الامر حاکمان است!
این اعتقاد شیعیان که منظور از اولی الامر اطاعت از امامان دوازدهگانه شیعه می باشد اشتباه است و مراد حاکمان مسلمان و عادل است.
بیان شبهه:
خداوند (در آیه قبل) به والیان دستور داد امانات را به اهلش برگردانند و به عدالت داوری کنند. سپس در این آیه به مردم دستور داد آنان را اطاعت کنند و داوری شان را گردن نهند. آنان جز حاکمان بر حق نیستند، چون خدا و رسول او از حاکمان جور بیزارند و امکان ندارد وجوب اطاعت آنان به اطاعت خدا و رسول عطف شود.[1]
پاسخ شبهه:
اولاً: آنچنان که گفتیم اولی الامر در این آیه فردی معصوم است[2] که هیچگونه خطا و اشتباهی از او سر نمی زند، و این فرد معصوم را خداوند باید ضمانت کند و به ما معرفی نماید،
حال با این تفاسیر چگونه و با چه معیار و خط کشی حاکمان و زمامداران مسلمین را معصوم و بدون اشتباه بدانیم و از آنان اطاعت کنیم. اصلاً مگر این امر شدنی است!!!
حاکم و انتخاب زمامدار مسلمین از دو حال خارج نیست یا به وسیله خداوند یا غیر از آن (که شامل انتخاب مردم یا به زور شمشیر و … می شود)
الف– اگر انتخاب خدا باشد که دیگر در آن بحثی نیست و شیعه به این مطلب قائل است و امامان معصوم خود را که حکومت بخشی از شئون آنان است را منتخب خدا می دانند و خداوند هم فردی را برای مردم بر میگزیند که عصمت دارد و خود او را در این امر یاری میکند.
ب– اگر آن فرد منتخب خدا نباشد چگونه باید پی به عادل بردن او برد تا از او اطاعت کرد؟ اصلاً حاکمی که اول انتخاب شده است را باید فرض بر عادل بودن او گذاشت و از او اطاعت کرد یا بعد از چندی که گذشت او را قضاوت کرد و اگر عادل بود از او اطاعت کنیم؟! اگر فرض اول را گرفتیم و حاکم را از همان اول اطاعت کردیم و بعد اعمال و رفتار او نشان از فاسق بودن و ناعادل بودن او داشت تکلیف ان دورانی که از او بدون قید و شرط اطاعت می کردیم چه می شود؟! اگر فرض دوم را گرفتیم و منتظر ماندیم تا عادل بودن او را ببینیم و بعد حالا با قرائنی عادل بودن او را مشاهده کردیم، تکلیف دورانی که او را اطاعت نکردیم چه می شود؟! اصلاً مراد از عادل بودن چیست؟! معیار و خط کش آن چیست؟ مگر نه این که عدل یعنی هر چیزی را در جای خود قرار دادند، و لازمه این کار داشتن قدرت و علم است، کدام یک از حاکمانی که غیر الهی بوده اند خود ادعای داشتن علم الهی را داشته اند؟!
ثانیاً: اگر مراد خداوند از اولی الامر حاکم عادل است پرا به صراحت نمی گوید و کلمه اولی الامر را بیان می فرمایند؟
—————————————————————————————————
[1] – الکشاف، زمخشری، الناشر: دار الكتاب العربي – بيروت، الطبعة: الثالثة – 1407 هـ، عدد الأجزاء: 4، ج1، ص524.