بیان شبهه:

مصادیق بسیاری از این شبهه در میان آثار عامه وجود دارد.

• «حضرت عمر به حضرت علي(علیه السلام) عشق مي‌ورزيد و ارادت نشان مي‌داد و با پيوند ازدواج با دختر آن حضرت، يعني امّ‌کلثوم (سلام الله علیها)، ارادت خويش را به کمال رساند.»![1]
• «حضرت علي(علیه السلام) دخترش امّ‌کلثوم (سلام الله علیها) بنت فاطمه(سلام الله علیها) را به ازدواج سيدنا عمر درآورد. و اين بزرگترين دليل صميميت آن‌ها و احترام عمر در نگاه حضرت علي (علیه السلام) مي‌باشد.»![2]
• «رابطه دوستي و اتّحاد بين آن دو به حدي مستحکم بود که حضرت علي (علیه السلام) دخترش امّ‌کلثوم(سلام الله علیها) را که از بطن فاطمه زهرا (سلام الله علیها) بود به حباله نکاح فاروق اعظم درآورد.»![3]
• «حضرت علي(علیه السلام) دخترش (امّ‌کلثوم) را به حضرت عمر داده است؛ پس حضرت علي (علیه السلام) پدر زن و حضرت فاطمه(سلام الله علیها) مادر زن عمر بوده‌اند… بنابراين چيزهايي که نسبت به حضرت عمر گفته شده بنا به عقايد مسلمانان اهل سنّت بي‌اساس و جز تفرقه… ثمره ديگري در پي نخواهد داشت.»![4]
• «حضرت علي(علیه السلام) دخترش را به همسري عمر درآورد و جناب عمر داماد حضرت علي(علیه السلام) بود… بنابراين تمام آن دشمني‌هاي ساختگي، همه باطل است…»![5]
• «مگر حضرت علي(علیه السلام) با اين بزرگان با يکديگر روابط خانوادگي و خويشاوندي نداشتند؟ مگر حضرت علي(علیه السلام) پدر همسر جناب عمر نبود؟ و جناب عمر داماد حضرت علي (علیه السلام) نشده بود؟… و مگر بين دشمنان مي‌تواند اين‌گونه روابط خويشاوندي پديد آيد؟»![6]
• «امّ‌کلثوم دختر علي‌بن ابي‌طالب(علیه السلام) و فاطمه زهرا  (سلام الله علیها) در عقد حضرت عمر فاروق بوده است. مسلّم است که اين کار بدون رضايت حسنين(علیهما سلام) و خواهرش زينب (سلام الله علیها)و به‌ ويژه مادر ايشان فاطمه انجام نگرفته است.»![7]

پاسخ شبهه:

باید توجه داشت که اصل طرح این مسئله بخاطر القای پنداره رضایت و روابط حسنه میان اهل‌البیت و خلفاست، لذا در اینجا به جواب حلی این مسئله که مکرراً توسط علمای شیعه بدان پرداخته شده[8] و احتمالات مختلفی که در آن (حتی بر اساس روایات عامه) بیان شده نمی‌پردازیم و صرفنظر از اینکه:

– اصلا این ام کلثوم(سلام الله علیها)، دختر امیرالمؤمنین(علیه السلام) و حضرت زهرا(سلام الله علیها) بوده یا ربیبه ایشان و یا دختر ابوبکر بوده[9]؛

-اصل ازدواج بر اساس رضایت دو طرف و یا اجبار و تهدید بوده؛

-اصلا ازدواجی صورت گرفته و نسلی پدید آمده یا نه؛

و ده‌ها مورد اختلاف دیگر…

در هر صورت این ازدواج نمی تواند نشان دهنده حسن روابط، احترام یا صمیمیت میان اهل بیت و خلفا باشد. زیرا:

الف: این امکان وجود دارد که حضرت به دلیل مصلت بالاتری با این ازدواج (در صورت وقوع) موافقت کرده باشد. البته ممکن است مخالف استدلال کند که انسان از هرچه هم که بگذرد، حاضر نیست دختر و پاره تن خود را به مخالفش بسپارد، اما از اینگونه ازدواج ها در منطق قرآن نیز بخاطر دفع مفسده بالاتر یاد شده و امکان ‌چنین از خود گذشتگی را توسط اولیاء الهی مطرح می‌سازد. حضرت لوط (علیه السلام) حاضر شد به خاطر جلوگیری از عمل شنیع همجنس بازی، دختران خود را به ازدواج آن فاسقان و کافران درآورد[10] تا بدینوسیله ایشان را از عمل زشتشان باز دارد، آیا رواست که بگوییم حضرت لوط (علیه السلام)با آن بدکاران روابطی حسنه داشت و با ایشان مشکلی نداشت؟

با این حال چه ایرادی می‌توان بر امیرالمومنین(علیه السلام)  گرفت که دختر خود را به خاطر دفع مفسده ای بزرگتر (حفظ جان، حفظ آبرو، و حفظ جایگاه خود و خانواده‌اش که اهل بیت پیامبر  صلی الله علیه و آله وسلم بودند) تن به ازدواج دخترش با کسی دهد که در ظاهر ادعای مسلمانی دارد؟

باید توجه داشت که بالاخره امر ازدواج بین یک مرد و زن مسلمان، ظاهری شرعی دارد و از محدوده شرع فراتر نمی‌رود، اما هتک حرمت و آبروی ولی خدا، عمل حرامی است که امام باید از آن جلوگیری به عمل می‌آورد.

ب: اساساً وجود روابط حسنه از مطالعه تاریخ و احادیث اختلافی در بین عامه و خاصه به دست نمی‌آید، بلکه باید مشترکات تاریخ و حدیث در این زمینه اخذ شود و نظر امام درمورد خلفا هم به صراحت در کتب عامه ذکر شده که آن حضرت ابوبکر و عمر را دروغگو ، گناهکار ، ظالم و خائن می دانستند.[11] پس ادعای دوستی و روابط حسنه از موضوعات اشتراکی مذاهب بدست نمی‌آید.

—————————————————————————————————

[1] – محمّد برفي: مجموعه مقالات کنگره بين‌المللي امام علي‌عليه‌السّلام (چاپ اوّل 1381)، ج 2، ص 57.

[2] – عبدالقادر دهقان سراواني: مقاله مندرج در مجلّه نداي اسلام، شماره 11، پاييز 81، ص 8 .

[3] – همو: مقاله مندرج در مجلّه نداي اسلام، شماره 11، پاييز 81، ص 12 .

[4] – عبدالرحيم محمودي: مقام صحابه و زندگي خلفا راشدين در يک نگاه، ص 37

[5] – محمّد جواد حجّتي ‌کرماني: مصاحبه مندرج در مجلّه نداي اسلام، شماره 4، زمستان 79، ص 62 .

[6] – همو: روزنامه جام‌جم، مورّخ 12 بهمن 1379 

[7] – امين الله کريمي: اهل بيت از ديدگاه اهل سنّت (چاپ اوّل 1380)، ص 89

[8] -علاقه مندان به تحقیق بیشتر می توانند به کتب علمای شیعه در این زمینه مانند: افسانه ازدواج عمر با دختر علی(علیه السلام) نویسنده محمد هادی امینی، ازدواج ام کلثوم (سلام الله علیها) با عمر نویسنده سید علی میلانی ، معمای ازدواج عمر با حضرت ام کلثوم(سلام الله علیها) نویسنده سید علی شهرستانی و…. رجوع کنند.

[9] – و هاتان الاختان هما اسماء بنت ابی بکر و ام کلثوم (سلام الله علیها)، و هی التی کانت حملا … و ام کلثوم هذه تزوجها عمر بن الخطاب…

تهذیب الاسماء و اللغات، نووی، دارالکتب العلمیه بیروت، عدد الاجزاء 4، ج 2، ص 369

[10] – (قَالَ هَؤُلاء بَنَاتِي إِن كُنتُمْ فَاعِلِينَ) (حجر/71)

گفت اگر مى‏خواهيد [كارى مشروع] انجام دهيد اينان دختران منند [با آنان ازدواج كنيد]

[11] – فَلَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللهِ (صلی الله علیه و آله وسلم)، قَالَ أَبُو بَكْرٍ: أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللهِ(صلی الله علیه و آله وسلم) ، …، فَرَأَيْتُمَاهُ كَاذِبًا آثِمًا غَادِرًا خَائِنًا،…

صحيح مسلم، مسلم بن حجاج النيشابوري، المحقق: محمد فؤاد عبد الباقي، الناشر: دار إحياء التراث العربي  بيروت، عدد الأجزاء: 5،ج3،ص1377، ح49، كتاب الجهاد و السير، باب 15